على اصغر شميم
552
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
مسلم اين است كه اين ترور به حساب كميتهى مجازات گذاشته شد و بر فعاليت پليس افزود . بهادر السلطنه اسامى و نشان دقيق اعضاى كميته را به كلنل س . ك . و ستداهل ، رئيس نظميهى ايران ، تسليم كرده و او در تاريخ شوال 1335 هجرى اعضاى كميته را دستگير كرد . علت افشاى اسرار كميته به وسيلهى بهادر السلطنه اين بوده است كه او دستور ترور منتخب الدوله را صادر كرده و نيز از سرنوشت كريم دواتگر تروريست كميته ، مرعوب و بر جان خود بيمناك شده است . همينكه كابينه صمصام السلطنه روى كار آمد ، دستور داد زندانيان كميتهى مجازات را آزاد كردند ولى اندكى بعد كابينه سقوط كرد و وثوق الدوله به رياستوزرايى رسيد و فرمان توقيف اعضاى كميته را صادر نمود . مشكوة الممالك كه در دورهى آزادى از زندان به مازندران رفته بود تا چند ماه در امان بود . احسان اللّه خان عضو ديگر كميته به جنگل گريخته و از آنجا به قفقاز رفته بود تا در انقلاب داخلى روسيه شركت كند . رشيد السلطان را در كن دستگير كردند و ميرزا عبد الحسين ساعتساز با وساطت وثوق الدوله نجات يافت . حسين خان اللّه و رشيد السلطان را به دار زدند در حالىكه رشيد السلطان ضمن وداع با تماشاگران فرياد مىزد : « مرگ بر خائنين » . منشىزاده و ابو الفتحزاده را كه در حقيقت بنيانگذار كميته بودند ، در باغ شاه زندانى كردند و پس از چند روز به عنوان تبعيد به كلات نادرى از تهران بيرون بردند و روز 26 ذىقعده 1336 قمرى به سمنان رسيدند . فرداى آن روز دو اسب بدون زين و يراق و ركاب در اختيار آن دو نفر گذاشتند تا سوار شوند و راه مشهد را همراه با ژاندارمها پيش گيرند . در 12 كيلومترى سمنان ، ژاندارمها به آنان پيشنهاد كردند كه آهسته از جلو بروند تا ژاندارمها در قهوهخانه چاى صرف كنند و به دنبال آنان بروند . همينكه منشىزاده و ابو الفتحزاده چند قدمى از قهوهخانه دور شدند ، ژاندارمها هياهو به راه انداخته و چنين وانمود كردند كه زندانيان گريختهاند و بلافاصله شروع به شليك كردند . ابو الفتحزاده بر اثر اصابت گلوله به قلبش در دم جان سپرد و منشىزاده با ژاندارمها گلاويز شد ولى سرانجام به ضرب گلوله و قنداق تفنگ آنان ، او نيز به دوست خود پيوست . عماد الكتاب و ميرزا على اكبر خان ارداقى و مشكوة الممالك هريك به پنج سال تبعيد از تهران و ديگران نيز به 5 تا 15 سال تبعيد يا زندان محكوم شدند . اما بهادر السلطنه كه در جنگهاى با اسماعيل آقا سميتقو از طرف قواى دولتى جاسوسى مىكرد ، سرانجام به وضع فجيعى كشته شد .